NTM

Eens reed er een tram in Friesland. De NEDERLANDSCHE TRAMWEG MAATSCHAPPIJ (NTM) legde van 1880 tot 1916 een tramnet aan dat uiteindelijk het grootste van Nederland zou worden. Er kwamen zelfs verbindingen met de stad Groningen, Steenwijk, Assen en Meppel. De rails van dit ongeveer 325 kmlange net lagen meestal in de berm van de weg of in het wegdek zelf; soms werd ook over een eigen, vrijliggende baan gereden. De NTM reed in het begin met paardentrams, al snel gevolgd door stoomtrams.

Van lange duur was het allemaal niet. Al in 1917 werd een verliesgevend lijntje gesloten. In de twintiger jaren verscheen een geduchte concurrent voor de tram ten tonele: de autobus. De NTM reageerde met het inzetten van een aantal motortrams, die sneller en goedkoper waren dan de stoomtram. Maar het trambedrijf, dat nooit echt winstgevend was geweest, ging zienderogen achteruit. De NTM zag zich zelfs genoodzaakt in de jaren dertig een vijftal andere lijnen te sluiten. Het lot van de tram leek bezegeld.

De Tweede Wereldoorlog heeft het bestaan van de stoomtram nog enigszins gerekt. Beroemd werden in deze jaren de zgn. boottrams; lange trams, die van Lemmer naar Groningen en terug reden en aansluiting gaven op de boten van en naar Amsterdam.

In de jaren 1947/48 was het definitief afgelopen met het vervoer per tram bij de NTM. Er bleven toen alleen nog enkele lijnen liggen die door de NS werden gebruikt voor goederenvervoer. Maar ook hieraan kwam een einde. De laatste lijn (het zogeheten Philips-lijntje van Drachten naar Groningen) werd opgeheven in 1985.

De NTM is van grote betekenis geweest voor Friesland. Het platteland werd uit zijn isolement verlost en de groei van vele steden en dorpen werd gestimuleerd. Heden ten dage volgen nog veel buslijnen in Friesland de oude tramroutes.